Żuków gm. Nowe Miasteczko Suchow (1295) Suckau (1791) Żukowo (1945) Wieś posiada metrykę średniowieczną, powstała prawdopodobnie w 2 poł. XIII stulecia. Pierwsze wzmianki o miejscowości pojawiły się w 1295 r. Z 1314 r. pochodzi wzmianka o miejscowym młynie, który zakupiła od braci Buntenese Katherina von Borna. W 1421 r. mieszkańcy zobowiązani byli do płacenia czynszu na rzecz kolegiaty głogowskiej. Około 1444 r. wymienia się właściciela wsi, Nickela Suckaw. W 1465 r. Żuków wchodził w skład posiadłości ziemskich braci Melchiora, Balthazara, Kaspara i Hansa von Glaubitz. W tym czasie wieś była częścią własności rycerskiej Miłakowa. W 1475 r. książę głogowski Henryk XI przekazał dobra miłakowskie Nickelowi von Schweidnitz z Bukowic. Około 1495 r. właścicielem Żukowa był Bernhard von Schweidnitz. W rękach miłakowskich Schweidnitzów pozostawał Żuków prawdopodobnie do śmierci Bernharda II. W 1561 r. posiadłość zakupił Fabian von Schonaich, który włączył wieś do swoich majątków. Po wojnie trzydziestoletniej dobra miłakowskie znalazły się w rękach głogowskich jezuitów (jako zastaw za niespłaconą przez Schonaichów kontrybucję wojenną). Dopiero w połowie XVIII w. udało się rodzinie książęcej z Siedliska odzyskać utracone dobra. Żuków już w średniowieczu słynął z młynarstwa, istnienie młynów wzmiankowano również później - w 1687, 1739 i 1783 r. - funkcjonowało tu 5 młynów wodnych. W 1791 r. wieś podzielona była na dwie części - w części należącej do von Schonaichów znajdowały się wspomniane młyny i zamieszkiwało 86 osób, w części rodziny von Logau mieszkało 47 osób i funkcjonowały 2 młyny. Około 1845 r. we wsi znajdowały się 24 domostwa, kuźnia, 4 młyny wodne, owczarnia; zamieszkiwało194 osoby (80 katolików). Na początku XX w. uruchomiono w Żukowie zakład przetwórstwa drewna - później filia zakładów meblowych w Nowym Miasteczku. W czasie II wojny światowej przy zakładzie zorganizowano niewielkie jenieckie komando robocze, przetrzymywani w nim jeńcy francuscy i radzieccy zatrudniani byli głownie przy pracach leśnych. Po 1945 r. uruchomiono ponownie zakład meblowy, który funkcjonował do końca XX stulecia (oddział Zielonogórskiej Fabryki Mebli). We wsi wzniesiono kilka nowych zabudowań mieszkalnych, w końcu stulecia na potrzeby sakralne przebudowano miejscową remizę (kaplica Matki Boskiej Bolesnej - filia parafii w Miłakowie). W 2002 r. w Żukowie zamieszkiwało 270 osób i znajdowało się 26 gospodarstw rolnych. ["Miejscowości powiatu nowosolskiego" Tomasz Andrzejewski]

Żuków wieś młynów
Od zarania istnienia Żuków był zawsze małą miejscowością, która powstała prawdopodobnie w XIII wieku. Według T. Andrzejewskiego i M. Mrzaszcza - autorów „Miejscowości powiatu nowosolskiego – zarys dziejów” Pierwsze znane źródła historyczne pochodzą z roku 1295. Z 1314 roku pochodzi wzmianka o sprzedaży młyna przez braci Buntenese dla Katheriny von Borna. Tak więc prawdopodobnie od początku istnienia wsi mieszkańcy Żukowa zajmowali się m.in. młynarstwem wykorzystując naturalne warunki geologiczne. Obecnie jest trudno uwierzyć, że nasza wieś była otoczona wodą, która wprawiała w ruch aż 5 kół młyńskich. Położony nizinnie Żuków otaczają od południa i wschodu przebiegające przez wieś Bukowica i Zimna Brzeźnica Wzgórza Dalkowskie. To właśnie z ich stoków spływają ku Żukowowi niewielkie i zdawałoby się nie wartkie strumyki. Wzdłuż” Zagórzańskiej Doliny” (Beiseritzer Tales) płynie strumyk wypływający z łączki położonej niedaleko ścieżki biegnącej z Zimnej Brzeźnicy do Zagóry. W bardzo bliskiej odległości położony jest w szczerym polu najwyższy szczyt na Ziemi Lubuskiej – 224 m.npm. W bliskiej odległości w lesie położony jest drugi szczyt o wysokości 221 m.n.pm. któremu Niemcy nadali nazwę Dachsberg (Borsucza Góra) .Przez Polaków był potocznie nazywany Górą Chwastyna (od miejscowego wieloletniego leśniczego). Źródło, które daje początek strumykowi był miejscem wycieczek i był nazywany Beiseritzer Quellwasser co oznacza w wolnym tłumaczeniu „Zagórzańskie Źródło”. Woda z tego źródła płynęła koło nieistniejącego już schroniska młodzieżowego, w którym zasilała basen. Następnie, na wysokości siedziby Leśnictwa Zagóra napędzała koło młyńskie pierwszego na swojej drodze młyna, który widnieje na mapie baronatu siedlisko – bytomskiego z czasów Georga Schonaecha – właściciela dóbr w XVII wieku. W późniejszym okresie ,prawdopodobnie na początku XX wieku młyn został zaadaptowany na tartak wodny (Sagemuhle, Sagewerk). Do dzisiaj widoczne są resztki jego konstrukcji. Na podstawie cytowanej mapy trzy dalsze młyny wodne były usytuowane w pobliżu posesji nr 49 (Rodzina Rychter). W pobliżu zabudowań od strony Zagóry był zbiornik wodny oraz od strony zachodniej w obecnym pobliskim olchowym lesie. Na terenie posesji są jeszcze pozostałości po kanałach, które może służyły do napędu wytwornicy prądu, ponieważ posesja została zelektryfikowana dopiero w latach siedemdziesiątych XX wieku. Przed melioracją łąk w latach siedemdziesiątych istniał staw w miejscu obecnego lasku olchowego. Osuszenie sprawiło, iż obecnie jest to bagnista niecka zarosła olchą. Widoczne są jeszcze pozostałości kanałów. W ubiegłym roku znalazłem tam fragmenty glinianej zastawy stołowej oraz kilka elementów metalowych i cegłę typu gotyckiego. Czy w tych miejscach był drugi i trzeci młyn nie jestem pewien. Możliwie, iż trzeci młyn był na łące lub w miejscu, gdzie znajduje się obecnie staw Pana T. Komornickiego. Drugim strumieniem zasilającym w wodę Żuków jest rzeczka płynąca od południa z Bukowicy. Dwa strumyki płynące równolegle wzdłuż wsi łączą się na końcu Bukowicy i w postaci jednej rzeczki płyną w kierunku Żukowa w pobliżu posesji nr 48 ( Panowie Bryś i Misiewicz) wpływając do stawu młyńskiego na posesji nr 1 (Rodzina Ziubryniewicz). Za posesją nr 1 strumyki płynące z Zagóry i Bukowicy łączą się i dalej płynie przez cały Żuków jeden strumyk. Na mapie z XVII wieku na strumieniu płynącym z Bukowicy, przed posesją nr 48 pracował 4 młyn. Piąty młyn był usytuowany za miejscem połączenia obydwu strumieni w Żukowie. W późniejszym okresie żukowskie młyny znalazły inne usytuowanie. Na pewno bardzo długo funkcjonował młyn koło posesji nr 49. Kolejne młyny powstały na posesji nr 1 (T.Ziubryniewicz), posesji nr 35 (A.Komornicki) oraz posesji nr 27 (R.Żmijowski) – który nosił nazwę Weissmuhle (Biały Młyn). W źródłach historycznych podawana jest zamiennie liczba 5 lub 3 młynów w Żukowie. W latach 1687, 1739 i 1783 jest informacja o istnieniu 3 młynów. W roku 1845 było ponownie 5 młynów. Profesor Kolbe w swojej monografii Nowego Miasteczka z roku 1924 podaje, że w Żukowie działa kilka młynów. Książka adresowa z roku 1929 podaje nazwisko tylko jednego młynarza - L.(Linus) Joppig. Na wojskowej mapie sztabowej z roku 1901 umiejscowione są dwa młyny na posesji nr 1 i Weissmuhle na posesji nr 27. Wojskowa mapa sztabowa z roku 1933 nie ujmuje już żadnego młyna. Co było powodem i kiedy nastąpił kres działalności młynarskiej w Żukowie nie wiem. Możliwie, iż wprowadzenie nowoczesnych, bardziej wydajnych maszyn młynarskich przez okoliczne młyny w Szybie, Nowym Miasteczku i Rejowie wyeliminowały młyny żukowskie. Wszystko wskazuje na to,iż ostatnim młynarzem był właśnie Linus Joppig prowadzący młyn na posesji nr 1 (Ziubryniewicz) lub jego syn. Jan Zelek Bakusiewicz

Brak dodanych komentarzy. Może czas dodać swój?

Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.

---